Obwód swierdłowski
Z Wikipedii
|
|||||
Położenie w Federacji Rosyjskiej |
|||||
Stolica | Jekaterynburg | ||||
Powierzchnia | 194 800 km² | ||||
Liczba ludności (2007) | 4.399.700 | ||||
Strefa czasowa | 4 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+2, UTC+5 |
Obwód swierdłowski (ros. Свердловская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej. Jego nazwa pochodzi od byłej nazwy stolicy obwodu, Jekaterynburga (do 1991 r. – Swierdłowsk).
Spis treści |
[edytuj] Geografia
[edytuj] Położenie i powierzchnia
Obwód swierdłowski leży na dwóch kontynentach: w Europie i w Azji. Region zajmuje południową część pasma Uralu, a także przyległe do gór zachodnie fragmenty Nizizny Zachodniosyberyjskiej. Region zajmuje powierzchnię 194.800 km² (tj. ok. 1,2% terytorium całej Fedracji Rosyjskiej).
Większość terenu obwodu stanowią niewysokie góry i wyżyny - znaczna część obwodu leży na wysokości 300 - 500 m n.p.m. Najwyższy punkt - góra Konżakowski Kamień wznosi się na wysokość 1569 m.
Region graniczy z:
- Krajem Permskim
- Republiką Komi
- Chanty-Mansyjskim Okręgiem Autonomicznym - Jugrą
- Obwodem tiumeńskim
- Obwodem kurgaskim
- Obwodem czelabińskim
- Republiką Baszkirii
[edytuj] Klimat
Na terytorium obwodu panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego. Charkteryzuje się on dużymi różnicami temperatu w ciągu roku - chłodnymi zimami i ciepłymi latami. Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi (zależnie od regionu) оd −16°C do −20°C, a lipca - od +16°C dо +19°C.
Na terenie obwodu corocznie notuje się ok. 500 mm opadów, głównie w formie deszczu. Występują one głównie w ciepłej połowie roku, zaś maksimum przypada na lipiec.
[edytuj] Hydrologia
W regionie znajduje się dość duża ilość cieków wodnych, jednak z powodu położenia tego terytorium na obszarze górskim, będącym działem wód większość miejscowych rzek i strumieni ma niewielkie rozmiary. Znajduje się tutaj także pewna liczba - zwykle niewielkich - jezior.
Główne rzeki regionu:
[edytuj] Fauna i flora
Pierwotną roślinność obwodu swierdłowskiego stanowią lasy iglaste i mieszane. W lasach tych żyją m.in. - ze ssaków: kuny, norki, wiewiórki, lisy, zające, jelenie, liczne gryzonie itd., z ptaków - np. dzięcioły, gile, jarząbki itp. W zbiornikach wodnych żyje wiele gatunków ryb.
[edytuj] Ludność
Na terenie obwodu swierdłowskiego mieszka 4.399.700 osób (2007). Liczba ta w ostatnich latach spada - jeszcze w 2002 r. populacja regionu wynosiła 4.486.214 osób. Niemal 88% ludności (3.943.529 osób w 2002 r.) zamieszkuje w miastach, a 12% (542.685 osób; 2002 r.) - na wsiach. Ok. 30% całej populacji obwodu zamieszkuje w jego stolicy - Jekaterynburgu (będącym 5. pod względem liczby mieszkańców miastem Rosji).
Gęstość zaludnienia w regionie wynosi 22,6 os./km².
Rosjanie stanowią ok. 90% populacji.
[edytuj] Wyznania
Zdecydowana większość ludności wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała także duża liczba niewierzących. W regionie istnieje niespełna 5-procentowa mniejszość muzułmańska (złożona głównie z Tatarów), ponadto żyją tutaj niewielkie grupy wyznawców innych religii, m.in. katolików, a także wyznawców nowych wyznań religijnych, wywodzących się z tradycji protestanckiej.
Zdjęcia miast obwodu |
---|
cerkiew w Ałapajewsku |
kościół protestancki w Krasnoturińsku |
teatr w Niżnym Tagile |
meczet w Wielkiej Pyszmie |
prawosławna katedra pw. Świętej Trójcy w Wierchoturiu |
Zarieczny - fragment miasta |
Jekaterynburg - fragment miasta |
Jekaterynburg nocą |
jeden z budynków Jekaterynburga (kino Salut) |
dworzec kolejowy w Krasnoturińsku |
dom kultury w Krasnoturińsku |
[edytuj] Narodowości
Na terenie obwodu żyją przedstawiciele 148 narodowości. Najliczniejsi są:[1]
|
Wymieniono tylko grupy liczące powyżej tysiąca osób
[edytuj] Miasta i osiedla typu miejskiego
Na terenie obwodu swierdłowskiego znajduje się 47 miast oraz 99 osiedli typu miejskiego, a także 1886 większych i mniejszych wsi.
Największe miasta i osiedla typu miejskiego:
(powyżej 15.000 mieszkańców; stan na 1 stycznia 2006 r.)
1) dane zaokrąglone; 1 stycznia 2007 r.
2) osiedle typu miejskiego
[edytuj] Władza i administracja
Obwód swierdłowski, podobnie jak inne części Federacji Rosyjskiej, posiada dość duży zakres autonomii w sprawach lokalnych. Kwestie lokalnego ustroju reguluje Statut obwodu swierdłowskiego z 1994 r.
Wg postanowień tego aktu prawnego władza prawodowcza w regionie należy do dwuizbowego parlamentu, złożonego z lokalnej Dumy oraz Izby Reprezentantów. Wyższa izba parlamentu - Izba Reprezentantów składa się z 21 posłów, wybieranych w jednomandatowych okręgach, zaś Duma - z 28 posłów, wybieranych z jednego okręgu obejmującego cały region, z list partyjnych. Kadencja obu izb trwa 4 lata, przy czym co 2 lata idbywają się wybory w których wymieniana jest połowa składu Dumy.
Władzę wykonawczą sprawuje rząd, składający się z ministerstw, departamentów i urzędów. Na czele rządu stoi gubernator, będący zarazem głową obwodu. Obecnie (od 1995 r.) funkcję tę sprawuje Eduard Rossiel z partii Jedna Rosja.
[edytuj] Podział administracyjny
Pod wzlędem podziału administracyjnego obwód swierłowski ma skomplikowaną strukturą. Cały region dzieli się na 5 okręgów administracyjnych (ros. управленческий округ): wschodni, zachodni, północny, południowy i gornozawodzki. Stolica obwodu - miasto Jekaterynburg nie wchodzi w skład żadnego z nich i w tym zakresie stanowi odrębną jednostkę. Okręgi administracyjne dzielą się z kolei na rejony, przy czym największe miasta nie wchodzą w skład tego podziału i stanowią okręgi miejskie (bezpośrednio w składzie okręgu administracyjnego); okręgami miejskimi (jednak o innym statusie) są także miasta (lub osiedla typu miejskiego) zamknięte.
W sumie w regionie funkcjonuje 30 rejonów, 25 okręgów miejskich i 4 miasta zamknięte.
nazwa | nazwa rosyjska | |||
---|---|---|---|---|
miasto Jekaterynburg (Екатеринбург) | ||||
Okręg wschodni (Восточный управленческий округ) | ||||
Rejon ałapajewski | Алапаевский район | |||
Rejon artiomowski | Артемовский район | |||
Rejon bajkałowski | Байкаловский район | |||
Rejon irbicki | Ирбитский район | |||
Rejon kamyszłowski | Камышловский район | |||
Rejon pyszmiński | Пышминский район | |||
Rejon słobodo-turiński | Слободо-Туринский район | |||
Rejon taboriński | Таборинский район | |||
Rejon talicki | Талицкий район | |||
Rejon tawdiński | Тавдинский район | |||
Rejon tugułymski | Тугулымский район | |||
Rejon turiński | Туринский район | |||
miasto Ałapajewsk | Алапаевск | |||
miasto Irbit | Ирбит | |||
miasto Kamyszłow | Камышлов | |||
Okręg południowy (Южный управленческий округ) | ||||
Rejon biełojarski | Белоярский район | |||
Rejon bogdanowicki | Богдановичский район | |||
Rejon kamieński | Каменский район | |||
Rejon suchołoski | Сухоложский район | |||
miasto Kamieńsk Uralski | Каменск-Уральский | |||
miasto Asbiest | Асбест | |||
miasto Zariecznyj | Заречный | |||
osiedle zamknięte Uralski | ЗАТО "поселок Уральский" | |||
Okręg gornozawodzki (Горнозаводской управленческий округ) | ||||
Rejon prigorodnyj | Пригородный район | |||
Rejon wierchniesałdiński | Верхнесалдинский район | |||
miasto Wierchnyj Tagił | Верхний Тагил | |||
miasto Wierchniaja Tura | Верхняя Тура | |||
miasto Kirowgrad | Кировград | |||
miasto Kuszwa | Кушва | |||
miasto Niewiańsk | Невьянск | |||
miasto Niżny Tagił | Нижний Тагил | |||
miasto Niżniaja Sałda | Нижняя Салда | |||
osiedle Wierch-Niejwinskij | поселок Верх-Нейвинский | |||
miasto zamknięte Nowouralsk | ЗАТО «город Новоуральск» | |||
miasto zamknięte Swobodnyj | ЗАТО «поселок Свободный» | |||
Okręg zachodni (Западный управленческий округ) | ||||
Aczycki okręg miejski | Ачитский городской округ | |||
Artiński okręg miejski | Артинский городской округ | |||
Rejon krasnoufomski | Красноуфимский район | |||
Rejon niżniesiergiński | Нижнесергинский район | |||
Szaliński okręg miejski | Шалинский городской округ | |||
miasto Pierwouralsk | Первоуральск | |||
okręg miejski Wierchniaja Pyszma | городской округ Верхняя Пышма | |||
okręg miejski Krasnoufimsk | городской округ Красноуфимск | |||
miasto Polewskoj | Полевской | |||
miasto Rewda | Ревда | |||
Okręg miejski Staroutkinsk | городской округ Староуткинск | |||
Okręg miejski Diegtiarsk | городской округ Дегтярск | |||
Okręg północny (Северный управленческий округ) | ||||
Rejon gariński | Гаринский район | |||
Rejon nowolaliński | Новолялинский район | |||
Rejon sierowski | Серовский район | |||
Rejon wierchoturski | Верхотурский район | |||
miasto Iwdiel | Ивдель | |||
miasto Kaczkanar | Качканар | |||
miasto Karpińsk | Карпинск | |||
miasto Krasnouralsk | Красноуральск | |||
miasto Krasnoturińsk | Краснотурьинск | |||
miasto Liesnoj | Лесной | |||
miasto Niżniaja Tura | Нижняя Тура | |||
miasto Siewierouralsk | Североуральск | |||
miasto Sierow | Серов |
[edytuj] Gospodarka
Na terenie obwodu swierdłowskiego żyje 2.343,3 tys. osób aktywnych zawodowo. W 2006 r. stopa bezrobocia w regionie wynosiła 6,9%. W styczniu 2007 r. średnia płaca w regionie wynosiła 13.941,4 rub, tj. 525,4 dalara (wg kursu z 31 stycznia 2007 r.)
[edytuj] Przemysł
Obwód swierdłowski zajmuje 2 miejsce w Rosji pod względem wartości produkcji przemysłowej. W strukturze lokalnego przemysłu dominuje hutnictwo, zarówno żelaza, jak i metali nieżelaznych (odpowiednio - 31% i 19% całej wartości produkcji przemysłowej). Istnieje też wysoko rozwinięty przemysł maszynowy, produkujący m.in. ciężki sprzęt wykorzystywany w innych gałęziach gospodarki, maszyny i urządzenia AGD oraz sprzęt wojskowy.
Pozostałe gałęzie przemysłu (jak spożywczy, chemiczny, drzewny i in.) nie mają dużego udziału w strukturze gospodarczej regionu i produkują głównie na potrzeby lokalnego rynku.
W regionie odbywa się też wzbogacanie uranu.
[edytuj] Rolnictwo
W 2006 r. na terenie obwodu znajdowało się (było zarejestrowanych) 829 dużych gospodarstw rolnych (byłych kołchozów i sowchozów, obecnie zwykle spółek) oraz 2.178 chłopskich gospodarstw indywidualnych. Jedynie część z nich rzeczywiście prowadziła działalność produkcyjną (odpowiednio: 499 i 893)
W 2006 r. łączna powierzchnia zasiewów w regionie wynosiła 877,8 tys. ha, zaś pogłowie zwierząt gospodarskich obejmowało m.in. 225,9 tys. sztuk bydła i 10.075,1 tys. sztuk drobiu.
[edytuj] Transport
Obwód swierdłowski jest ważnym punktem na mapie rosyjskiego transportu. Przez region przebiega wiele ważnych dróg kolejowych i samochodowych łączących azjatycką i europejską część kraju, w tym kolej transsyberyjska.
Na terenie regionu znajduje się także ważny międzynarodowy port lotniczy Kolcowo (w Jekaterynburgu).
[edytuj] Bogactwa naturalne
Na terenie regionu znajdują się liczne złoża surowców, w tym metali, m.in. złota, platyny, żelaza, chromu, niklu, manganu i miedzi. Ponadto bogactwami obwodu są m.in. azbest i boksyty.
[edytuj] Nauka i oświata
Na terenie obwodu funkcjonuje Uralski oddział Rosyjskiej Akademii Nauk. Działają tutaj m.in. 22 instytuty naukowe, oraz ponad 100 ośrodków naukowo-badawczych i technologicznych.
Na początku roku szkolnego 2006/07 w regionie funkcjonowały 1344 szkoły średnie (w tym 50 wieczorowych), 91 średnich szkół specjalizacyjnych, 19 państwowych wyższych uczelni i ich 34 file, 11 uczelni niepaństwowych i i 6 filii.
[edytuj] Historia
[edytuj] Historia regionu
Wg badań archeologicznych region zasiedlony był już w okresie prehistorycznym. W obwodzie znajdują się liczne ślady osadnictwa ludzkiego, pochodzącego z okresów od mezolitu do epoki żelaza.
Rosja zajęła te tereny po rozbiciu Chanatu kazańskiego w połowie XVI w. Swój udział w opanowaniu regionu miał Jermak Timofiejewicz. Po zajęciu ziem dzisiejszego obwodu Rosjanie, by zabezpieczyć swe panowanie i zapewnić spokój kolonistom założyli szereg twierdz: Wiekoturie (1598 r.), Turinsk (1600 r.), Irbit (1633 r.), Ałapajewsk (1639 r.) itd.
Od 1703 r. w regionie zaczęła się rozwijać metalurgia, co zwiększyło napływ osadników i spowodowało trwałą rusyfikację tych ziem.
W 1723 r. założono miasto, będące dzisiejszą stolicą regionu - Jekaterynburg, nazwane na cześć żony cara Piotra I Wielkiego, Katarzyny I.
[edytuj] Utworzenie obwodu
Obwód swierdłowski utworzono 17 stycznia 1934 poprzez wydzielenie części ówczenego obwodu uralskiego. Pierwotnie teren obwodu obejmował nieco odmienne niż dziś obszary: zajmował terytorium dzisiejszego Kraju Permskiego, nie obejmował natomiast niektórych swych dzisiejszych rejonów, należących wówczas do obwodów czelabińskiego i omskiego.
[edytuj] Nazwa obwodu
Nazwa obwodu wywodzi się od ówczesnej nazwy stolicy regionu Jekaterynburga - Swierdłowsk, nazwanego na cześć działacza partyjnego i politycznego - Jakowa Swierdłowa
[edytuj] Ciekawostki historyczne
Na terenie obwodu miało miejsce kilka ważnych wydarzeń historycznych: m.in. w 1918 r. w stolicy dzisiejszego obwodu - Jekaterynburgu bolszewicy zamordowali ostatniego cara Rosji - Mikołaja II wraz z rodziną i kilkoma osobami towarzyszącymi; w 1960 r. nad regionem radziecka obrona przeciwlotnicza zestrzeliła amerykański samolot szpigowski Lockheed U-2, pilotowany przez Gary'ego Powersa, co stało się przyczyną politycznego kryzysu w stosunkach radziecko-amerykańskich.
W 1979 r. w wojskowym instytucie badawczym zajmującym się bronią biologiczną w ówczesnym Sierdłowsku miało miejsce masowe zarażenie wąglikiem, w wyniku którego zmarło ok. 100 osób
[edytuj] Sławni mieszkańcy regionu
Z rejonu wywodzili się m.in.:
[edytuj] Tablice rejestracyjne
Tablice pojazdów zarejestrowanych w obwodzie swierdłowskim mają oznaczenie 66 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.
Przypisy
[edytuj] Zobacz też:
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona obwodu swierdłowskiego (w jęz. rosyjskim)
- Strona lokalnej Dumy (w jęz. rosyjskim)
- Informacje o obwodzie (w jęz. rosyjskim)
Republiki | Adygeja • Ałtaj • Baszkiria • Buriacja • Chakasja • Czeczenia • Czuwaszja • Dagestan • Inguszetia • Jakucja • Kabardo-Bałkaria • Kałmucja • Karaczajo-Czerkiesja • Karelia • Komi • Mari Eł • Mordwa • Osetia Północna-Alania • Tatarstan • Tuwa • Udmurcja |
---|---|
Kraje | Ałtajski • Chabarowski • Kamczacki • Krasnodarski • Krasnojarski • Nadmorski • Permski • Stawropolski • Zabajkalski |
Obwody | amurski • archangielski • astrachański • biełgorodzki • briański • czelabiński • irkucki • iwanowski • jarosławski • kaliningradzki • kałuski • kemerowski • kirowski • kostromski • kurgański • kurski • leningradzki • lipiecki • magadański • moskiewski • murmański • niżnonowogrodzki • nowogrodzki • nowosybirski • omski • orenburski • orłowski • penzeński • pskowski • riazański • rostowski • sachaliński • samarski • saratowski • smoleński • swierdłowski • tambowski • tiumeński • tomski • tulski • twerski • uljanowski • włodzimierski • wołgogradzki • wołogodzki • woroneski |
Miasta wydzielone | Moskwa • Sankt Petersburg |
Obwody autonomiczne | Żydowski |
Okręgi autonomiczne | Chanty-Mansyjski • Czukocki • Jamalsko-Nieniecki • Nieniecki |